zondag 12 juni 2022

De tuin (1)

Pioenroos.

De dikformaten die we aan de voorkant hebben, hebben we nu ook achter liggen. Deze klinkers brengen rust in de tuin. En kleur. Want grijs is de hele wereld al. Ze voelen vertrouwd aan, als een oude strandopgang.


Heel blij zijn we met de border, die aan het eind, of aan het begin, het is maar van welke kant je het bekijkt, een verrassend ronde vorm heeft. Je moet maar durven. Zo'n cirkel breekt het terras ook mooi. En omdat de meeste bomen en bloemen ook niet vierkant zijn, versterkt die ronde vorm hun weelderigheid nog extra. Een feest om naar te staren, vanuit de lage stoelen. Een Engelse tuin, bijna.

En wat een bloemen! Het is juni. Terwijl mei toch de bloeimaand genoemd wordt. Maar dan begint het natuurlijk al, dat bloeien. Dat het een lieve lust is. Met de campanula, waarop twee bijen zoemen. De petunia, met al die witte klokken, die zwaar over de pot hangen.

De klokken van de petunia.

Kattenkruid, ik ben de Latijnse naam even kwijt –  katten snuffelen er even aan, gaan er niet in liggen, wat je zou verwachten, of als je de verhalen  moet geloven. Wij krijgen iedere dag een kat op bezoek en die doet dat niet. Hij maakt wel koprollen. Het is een lieverd. Een lapjeskat.

Kattenkruid.

De sering is al een tijdje uitgebloeid, waardoor we heel lang de lucht van geurige zeep om ons heen hadden. Niet normaal meer gewoon. Zelfs de strater viel het op. Een ruwe bonk van een kerel, die daar neus voor heeft. De sering heeft zich overigens wel keurig aan de officiële periode van de bloeimaand gehouden.

Salie, in de overgangsfase tussen rozerood en wit.

Dan de salie, waarvan de bloemen rozerood zijn en daarna wit kleuren, via een officieel gemengd stadium van rozerood en wit. Eetbaar ook natuurlijk, de blaadjes in ieder geval en misschien ook wel de bloemen. De lavendel, die in geen tuin mag ontbreken, vanwege de perfecte kleur van blad en bloem en het oproepen van een compleet zuidelijke leefwereld. En sinds dit jaar, ter nagedachtenis aan Laurenne, hebben we prikneuzen in de tuin, van een onooglijk bosje grijsgroene bladeren uitgegroeid tot een fiere plant met heel veel lichte bloemen. 

Prikneuzen.

Normaal ben ik nooit zo van de planten en de plantennamen geweest. Maar het schijnt de ouderdom te zijn dat je daar voor gaat interesseren. Het is leuk om iedere dag even een rondje langs de border te maken. Als je dan heel oud bent, komt daar een wandelstok bij of een rollator, maar het blijft te overzien.

zaterdag 4 juni 2022

Braam plukken (5) – 'Naastenliefde', over de Leidse ziekenhuizen

 
Katwijk heeft nooit een ziekenhuis gehad, dus de Katwijkers waren voor ziekenhuiszorg altijd aangewezen op Leiden, waar de medische wetenschap zich sinds de 17e eeuw stormachtig heeft ontwikkeld, met als boegbeeld de wereldberoemde medicus Herman Boerhaave.

In de binnenstad werd het academisch ziekenhuis gesticht. Later verhuisde dit naar de plek waar nu het Museum voor Volkenkunde staat en weer later naar de huidige plek aan de Rijnsburgerweg. Eerst gevestigd in meerdere paviljoens, nu in het bekende moderne gebouw.

In Braam plukken gaan Adri van Beelen en Leendert de Vink enkele van die oude plekken bezoeken. Zoals de allereerste locatie van het Diaconessenhuis aan het Plantsoen in Leiden. En ook de latere plek aan de Witte Singel, waar nu de Universiteitsbibliotheek gevestigd is. Tevens brengen ze een bezoekje aan de plek waar de zogeheten Vrouwenkliniek van het LUMC stond.

Leendert en Adri verbazen zich weer op de voor hen kenmerkende wijze over wat zij wel, of juist niet, aantreffen in buurstad Leiden, waar heel wat dorpsgenoten zijn bevallen, geboren of geopereerd. Verpleegd door nonnen en diaconessen, uit pure naastenliefde.

Het camera- en geluidswerk is ook in deze aflevering weer in handen van Jaap Arnoldus.

Braam plukken is vanaf maandag 6 juni de hele week te zien op RTV Katwijk, om 12.00, 18.00 en 21.30 uur, na de sport. Via Ziggo op kanaal 41 of KPN 1385 maar nog makkelijker in hte hele land op https://www.rtvkatwijk.nl/live-tv op de genoemde tijden. Later komt het programma op YouTube, waar het tot in alle eeuwigheid op ieder moment van de dag jaar in jaar uit te zien is.

Veel kijkplezier!

De vier eerdere afleveringen van Braam plukken vindt u op YouTube. Van jong naar oud zijn dat:

aflevering 4:



aflevering 3:


aflevering 2:


aflevering 1:

dinsdag 24 mei 2022

Een halve eeuw kinderboeken bij Querido

Zaterdag was de presentatie van Het boek van alle mensen, dieren en dingen. Daarmee wordt gevierd dat Querido al ruim 50 jaar kinderboeken maakt. Dat begon met Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt, met tekeningen van Fiep Westendorp. We zijn daar allemaal mee opgegroeid. En met al die andere schrijvers en illustratoren die kinderboeken maakten bij Querido: Bart Moeyaert, Mies Bouhuys, Toon Tellegen, Miep Diekmann, Jan Jutte, Bibi Dumon Tak, Marit Törnqvist, Daan Remmerts de Vries, Jef Aerts, Thé Tjong-Khing, Anne Woltz, en vele, vele anderen.

Boeken die natuurlijk ook gemaakt zijn voor volwassenen. Niet voor niets staat er op bladzijde 484 van het boek: 'Uitgangspunt was een bundel die geschikt is voor lezers tot een jaar of twaalf – maar aan leeftijdsgrenzen hebben auteurs en redactie van Querido zich nooit veel gelegen laten liggen...' En daarmee is Het boek van alle mensen, dieren en dingen – met bijna 500 bladzijden! – een heerlijk boek om voor te lezen, en voor jezelf te lezen.

vrijdag 20 mei 2022

Peter Giesen: Retour de France

Retour de France gaat over de oude Route Nationale 7. Van Parijs helemaal tot aan Menton bij de Italiaanse grens. Aan de hand van de plaatsen langs de route worden de historische, politieke en sociale onderwerpen van Frankrijk besproken. Waarom het zo'n verambtelijkt land is. Wat die koningen van vroeger daarmee te maken hebben, en één keizer, Napoleon. Waarom wij daar met zo'n nostalgische blik naar kijken. En alles graag bij het oude houden, zoals we denken dat dat land hoort te zijn, maar het in alles ondertussen finaal achteroploopt. En alles heeft met alles te maken, ook dingen waaraan je helemaal niet denkt maar die wel helemaal waar zijn, bijvoorbeeld waarom ze zoveel praten, die Fransen.

Nu snap ik ook waarom je als je vroeger liftte vanaf de Place d'Italie naar het zuiden, wel meer dan dertig kilometer verder pas uit de auto werd gezet. Dat was nog ruim een decennium voor de rellen er uitbraken, in de banlieues. Maar ook toen al kon je daar dus maar beter niet uitstappen.

De RN 7 van Frankrijk is wat de Route 66 van de Verenigde Staten is. Met vervallen benzinestations, restaurants waar alle tafeltjes leeg zijn, of die zijn omgebouwd tot beddengigant of een andere megaverkoophal.

maandag 9 mei 2022

Het dorp Katwijk op Chinees porselein uit de tijd van de VOC

Het is duidelijk te zien: het dorp Katwijk, met links de vuurtoren, nog in de duinen, en rechts de kerk, met daaromheen de vissershuizen. Tussen vuurtoren en kerk drie rechthoeken. Misschien dat dat schepen zijn die op het strand liggen, want de middelste heeft een vlaggetje. Strandtenten kunnen het niet zijn, want het toerisme moest nog worden uitgevonden. Verder zien we een boer met een koe aan een lijn en nog twee mensen.

Een porseleinen bord, gemaakt in China rond 1720. In 1982 werd het opgedoken uit de Oost-Chinese Zee. In 1725 zonk daar een Chinese jonk die onderweg was naar Batavia. Een deel van de lading was voor de Nederlandse of Europese markt bestemd, een deel voor de Indonesische of Aziatische markt.

Hoe kwamen ze aan deze afbeelding van Katwijk? 'De kerktoren en vuurtoren zijn ooit onderwerp geweest van een Hollands schilderij dat in Decima terecht is gekomen. Het diende als motief om een kopie te maken voor de porseleinmakers die in het zuiden van China tijdens de regering van keizer Kangxi en diens opvolger Yongshen werkten voor een internationale markt.' Aldus John Kleinen, die ik hierover mailde en die er een artikel over schreef: 'The Ca Mau Shipwreck, 1723-1735'. Mijn collega Lam Ngo kwam het bord bij hem tegen en zei over het dorp aan zee: 'Je kunt het zien of niet.'

vrijdag 29 april 2022

De opa van Oronzo

En dit moet dan de opa van Oronzo geweest zijn, die hier de sinaasappelen uitperst. We kwamen hem tegen op het pad, onderweg naar Monterosso.

vrijdag 22 april 2022

Het zand van Monterosso


Monterosso, wij hebben er nog zand vandaan, zand van het strand waarover Carmen en Antonio naar zee liepen, om er te zoenen, te zoenen onder water.

zaterdag 16 april 2022

Monterosso

Een mooie wandeling langs de rotsen, hoog boven de zee, bracht ons in 2016 in Monterosso. Ver na de tijd dat Carmen er zoende met haar Antonio, en ver voor de tijd dat ze opnieuw naar hem op zoek ging. Monterosso, wij wisten toen nog niet welke liefdesgeschiedenis zich hier had afgespeeld – dat lezen we nu – en weer opnieuw op het punt van beginnen stond. We moeten weer eens terug. Tiziana, van de B&B waar Carmen verbleef, kan ons vast alles vertellen.

Vlak voor we Monterosso in lopen.

zaterdag 9 april 2022

Eervolle geheimhouding

Wel een halfjaar moest het geheim blijven en mocht ik er met niemand over praten. En verder moest het natuurlijk tiptop in orde zijn, helemaal zonder fouten. En ik mocht het niet laten slingeren. Maar wat een eer om het boekenweekgeschenk van Ilja Leonard Pfeijffer te mogen corrigeren. Gisteren al kwam een speciale koerier mijn exemplaar brengen, dat ik vandaag in de Oude Lutherse Kerk in Amsterdam door de schrijver zelf heb laten signeren.

zaterdag 2 april 2022

Dikformaten

Stenen van de hoogte naar strand. De komende dagen moeten we er nog
wat brekerzand in vegen. Dan komen ze goed vast te liggen.

Ze komen helemaal uit Staphorst. Dikformaten. Stenen uit de jaren zestig. Vandaag hebben we er het straatje voor ons huis mee laten plaveien. Zelf komen we ook uit de jaren zestig. En het moet gezegd, die stenen voelen meteen vertrouwd. Vooral als de zon erop staat. Dan ga je meteen op zoek naar een knikkerputje. En nou zie ik het... het zijn diezelfde stenen die vroeger op de hoogte naar strand lagen. Waar je met je blote voeten overheen ging.

Strater Jos aan het werk.

vrijdag 25 maart 2022

De olijf van Zorro

Dit is de olijf van Zorro. De olijf die Zorro kreeg toen Beer er niet meer was.

Elf jaar is Beer nu in de poezenhemel. Ik weet nog dat we hem begraven hadden in Rockanje, onder de bomen bij de andere poezen, en dat er op de terugweg naar huis een grote volle maan hing, boven de weg. Zo'n supermaan betekende dat er een grote verandering zou plaatsvinden, een omslag. Die was er meteen. Vanaf die dag namelijk, 19 maart 2011, was het opeens volop zomer, en regende het nauwelijks nog, tot einde juni. Toen was de zomer ook meteen voorbij, en regende het alleen nog maar. Voor wie het zich nog herinnert. Beer maakte het allemaal niet meer mee, maar Zorro hebben die zomerse dagen wel geholpen, onder zijn olijf.

De olijf van Zorro. Hij zat er graag met zijn neus in, lekker ruiken tussen de bladeren. Maar helemaal mooi vond hij het als ik er de takken vanaf knipte. Daar kon je lekker tegenaan slaan en mee sjouwen. Ik heb zo'n takje bewaard. En de boom. Altijd denk ik aan jou als ik de boom zie.


Soms denk ik, wat zou Beer ermee gedaan hebben, met de olijf? Beer met z'n lange poten. Zou hij op een dag in een woeste bui alle bladeren eruit geslagen hebben?

vrijdag 4 maart 2022

De vuurtoren van Adziogol

De eerste vuurtoren die besproken wordt in het boek van José Luis González Macias staat op anderhalve kilometer van Rybal'che, waar de Dnjepr in de Zwarte Zee stroomt. Het is een vuurtoren van draadstaal. Een beetje zoals de Eiffeltoren gebouwd is. Maar zouden ze de toren in Parijs op dezelfde manier gebouwd hebben als de vuurtoren in Oekraïne, met een vergelijkbare hyperboloïde constructie, dan zou hij drie keer lichter zijn. Licht maar sterk. Zo licht als de vrede en zo sterk als het volk dat naar vrede snakt.

zondag 20 februari 2022

Een visje bakken

Het hoorde bij de zomer, gebakken vis, op zaterdag. Zooitjesvis. Sliptong. Altijd veel en overdadig. M'n vader had z'n adresjes, of het 'schoolschip'*, waar hij ze vandaan had. En andere vis. Soms een wolf, en schol natuurlijk, in de tijd dat ze lekker dik waren, en rooie poon. Die werden ook gekookt. En ook een keer een rog. Dat werd dan allemaal weer doorverkocht, een heel notitieboekje hield hij bij, allemaal telefoonnummers. Z'n handeltje op zaterdagochtend. Maar wij hadden de sliptong, of de kabeljauw. Later in de middag.

Van de sliptong plakte hij er twee op elkaar. Omdat ze zo klein waren. Dan bleven de binnenkanten lekker sappig. En dan had hij door de tijd uitgevonden dat je ze het beste in arachideolie kon bakken. Dat had een neutrale smaak en stonk ook niet zo in de schuur. In een grote platte pan op de vlinder** op een veel te klein krukje. Om en om, een paar minuten op de ene kant en op de andere kant. Zout erover, klaar. Met een spaan werden ze uit de pan geschept en ging er weer een nieuwe lading in. M'n vader had er een lange stofjas bij aan, lichtblauw. Tegen de spatten. En dan maar eten. Honderden hebben we er op. Familie kwam ervoor over. Schaaltjes gingen de straat door, naar oude mensen die ook wel een visje lusten. En m'n moeder zette er altijd thee bij. En een sneetje jam toe. Al die olie in je lijf moest ook weer tot rust komen.

Zo'n sliptongetje at makkelijk weg. Zowat alles van zo'n visje kon je opeten, de kantgraatjes, het staartje, alles. Allemaal kalk, goed voor je botten. Als je nieuw was aan tafel, deed m'n vader voor hoe dat moest, zo'n visje verorberen, mét die kantgraatjes, en dat staartje.*** Tussendoor wees hij dan aan welke je toch zeker wel van de schaal moest pakken: 'Lee, neem jij deze, en Pee, dit is een mooie voor jou. Wil, kijk, dit is een lekkere. Nee, deze.' Helemaal leuk vond hij het toen hij ontdekte dat hij een achterkleinkind had dat 'gek was van vis'. Indy. En dat is ze nog.

Op het laatst had hij nog een speciaal recept uitgevonden voor kabeljauw, om er kibbelingen van te maken. Daar was hij flink mee aan het experimenteren, welk papje het lekkerste en dunste korstje eromheen gaf. Grote brokken. Of karbonades van kabeljauw, nog groter. Niet zoals je die haalt bij de vistent. Helemaal niet.

Met het ouder worden verdwijnt dat allemaal, en zonder dat je er erg in hebt. Zaterdagse gewoontes. Mag ik zeggen: Katwijkse zaterdagse gewoontes? Want je ruikt het nergens meer, achter op de plaatsjes, op die dag dat er vroeger overal vis gebakken werd in het dorp aan zee.

* Een opleidingsschip voor de vissers.
** Katwijks voor 'los gastoestel voor een grote, platte bakpan om vis in te bakken' (Katwijks woordenboek, 2020, p. 250). Voor het visbakken had m'n vader destijds speciaal een gasleiding laten aanleggen, onder de plaats door naar de schuur.
*** Durfde je als nieuweling de kantgraatjes en het staartje niet op te eten, dan kloof m'n vader ze voor je af.